Setki tysięcy głosów obywateli i obywatelek z całej Europy, miliony zwierząt i obietnice, które wciąż czekają na spełnienie. Zakończone konsultacje Unii Europejskiej mogą zdecydować, czy chów klatkowy i inne okrutne praktyki związane z produkcją żywności odzwierzęcej przejdą do historii, czy dalej pozostaną bolesną codziennością zwierząt cierpiących w hodowlach.
O co pyta Unia Europejska?
Od 19 września do 17 grudnia ubiegłego roku Unia Europejska prowadziła konsultacje publiczne dotyczące reformy legislacji regulującej dobrostan zwierząt określanych jako gospodarskie. Wyniki mogą mieć realny wpływ na los zwierząt cierpiących w hodowlach w całej Unii Europejskiej.
W konsultacjach mogły wziąć udział wszystkie zainteresowane podmioty, w tym np. rolnicy i przedsiębiorstwa spożywcze, organizacje pozarządowe zajmujące się dobrostanem zwierząt, organizacje konsumenckie oraz zwykli obywatele – również spoza Unii Europejskiej.
Respondenci wyrażali swoje stanowisko w kwestiach:
- chowu klatkowego kur niosek,
- rutynowego zabijania jednodniowych kogucików w procesie produkcji jaj,
- stosowania klatek w hodowli królików na mięso,
- używania kojców poporodowych dla świń-matek,
- zakazu importu jaj klatkowych do Unii Europejskiej,
- oddzielania cielaków od matek i zamykaniu ich w małych kojcach.
Unia Europejska otrzymała 236 520 opinii. Najwięcej odpowiedzi spłynęło z Niemiec (148 956). Na drugim miejscu znalazła się Polska z liczbą 20 115 wypełnionych kwestionariuszy.
Niedotrzymane obietnice
Starania o poprawę warunków życia zwierząt utrzymywanych w hodowlach trwają od 2019 roku. Wtedy ruszyła zbiórka podpisów pod Europejską Inicjatywą Obywatelską “End The Cage Age”, której celem było zakończenie chowu zwierząt takich jak kury nioski, świnie, krowy czy króliki w klatkach. Inicjatywa zebrała 1,4 miliona podpisów i w związku z jej sukcesem Unia Europejska zobowiązała się do rewizji ustawodawstwa dotyczącego dobrostanu zwierząt. W 2022 roku Unia przeprowadziła pierwsze konsultacje dotyczące dobrostanu zwierząt hodowlanych. Uzyskano wówczas 59 tys. odpowiedzi.
Mimo obietnic nie wprowadzono żadnej zmiany w prawie. Komisja Europejska przedstawiła jedynie projekt nowego rozporządzenia dotyczącego transportu żywych zwierząt, jednak rozporządzenie do tej pory nie zostało wprowadzone. W 2023 roku prace nad rewizją zostały odłożone. W 2024 roku ze względu na brak działań komitet obywatelski inicjatywy End The Cage Age złożył skargę do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przeciwko Komisji Europejskiej wskazując, że Komisja nie wywiązała się z obietnicy wprowadzenia przepisów zakazujących stosowania klatek w hodowli zwierząt.
Odzyskane nadzieje
Dzięki ostatnim konsultacjom szansa na zakaz hodowli klatkowej znowu jest na horyzoncie! Komisarz Zdrowia i Dobrostanu Zwierząt Olivér Várhelyi oświadczył, że Komisja zaproponuje przepisy mające na celu stopniowe wycofywanie klatek dla kur niosek do końca 2026 roku. Oznajmił również, że zmiany dotyczące pozostałych gatunków zwierząt będą analizowane indywidualnie.
Po zamknięciu konsultacji Komisja Europejska sporządzi raport podsumowujący. Następnie powinna zostać opublikowana ocena skutków regulacji zawierająca potencjalne skutki prawne, skutki gospodarcze, wpływ na sektor małych i średnich przedsiębiorstw oraz wpływ na prawa podstawowe obywateli Unii Europejskiej. W dalszej kolejności Komisja przygotowuje projekt aktu prawnego, który przekazuje pod głosowanie do Parlamentu Europejskiego i Radzie Unii Europejskiej – do czego jednak nie doszło w przypadku zwierząt hodowlanych.
Najwyższy czas na zmiany
Obowiązujące ustawodawstwo Unii Europejskiej zostało wprowadzone już wiele lat temu. Dyrektywa dotycząca ochrony zwierząt hodowlanych obowiązuje od 1998 roku. Obecne zasady dotyczące ochrony kur niosek od 1999 roku, a prawo mające chronić cielęta i nioski od 2008 roku. Obecne przepisy nie uwzględniają nowej wiedzy dotyczącej potrzeb gatunkowych zwierząt, wyrażonej z resztą przez organ Unii Europejskiej – Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), który zarekomendował stopniowe odejście od chowu klatkowego ze względu na problemy dobrostanowe, których doświadczają zwierzęta. Dodatkowo aż 84% obywateli Unii Europejskiej uważa, że prawo powinno lepiej chronić zwierzęta gospodarskie – tych głosów UE nie powinna ignorować.
Na mocy obowiązującego prawa w pełni legalne jest utrzymywanie kur niosek na powierzchni niewiele większej od kartki A4 i bez dostępu do naturalnego światła. Króliki nie mają nawet możliwości swobodnego podskoku, a metalowe pręty krat wbijają im się w łapki. Lochy po porodzie umieszczane są w zamkniętych kojcach, w których nie mogą realizować naturalnych potrzeb związanych z opieką nad prosiętami. Koguciki mielone są żywcem tylko dlatego, że nie mogą składać jaj, więc dla przemysłu jajecznego są odpadem. Ponadto, do Unii Europejskiej nadal można importować mięso i jaja, które pochodzą z hodowli, nie spełniających wyznaczonych państwom członkowskim norm.
Nowelizacja prawa dotyczącego dobrostanu zwierząt wpłynie na życie 300 mln zwierząt hodowanych w klatkach na terenie Unii Europejskiej. Zakończone konsultacje obywatelskie są pierwszym z etapów, które pozwolą na zaproponowanie odpowiednich zmian. Każda osoba, która wzięła udział w konsultacjach i zabrała głos w imieniu zwierząt, jest częścią nadchodzącej zmiany. Unia Europejska jako demokratyczny organ powinna wziąć pod uwagę głos swoich obywateli, którzy pragną zmiany losu zwierząt gospodarskich na lepszy!